Dna moczanowa. Jakie znaczenie dla rokowania ma zmiana trybu życia i modyfikacja diety?

Zentiva_zdjęcie_Dna moczanowa.png

Dna moczanowa (DM) jest chorobą zapalną, w której dochodzi do odkładania się kryształów moczanu sodu w stawach, tkankach pozastawowych i narządach.

Powoduje pogorszenie jakości życia oraz zwiększa ryzyko rozwoju schorzeń związanych z powikłaniami metabolicznymi wynikającymi z przewlekłego utrzymywania się zbyt wysokiego stężenia kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia). Istotną kwestią w budowaniu skutecznej strategii profilaktyki i leczenia DM jest edukacja zdrowotna. Dotyczy to szczególnie osób należących do grupy ryzyka. Skuteczna profilaktyka zakłada odpowiednio wczesną redukcję czynników ryzyka.

Do czynników ryzyka, na które nie ma się wpływu, należą: wiek, płeć męska, rasa i uwarunkowania genetyczne. Częstość występowania DM wzrasta z wiekiem, a wśród chorych przeważają mężczyźni. Zależność DM od płci tłumaczy się wyższym stężeniem kwasu moczowego u mężczyzn oraz działaniem hormonów estrogennych, które zwiększają wydalanie kwasu moczowego, u kobiet. Częstość występowania DM istotnie wzrasta u kobiet po menopauzie, gdy znika ochronny efekt estrogenów. Wśród czynników ryzyka rozwoju DM, na które można mieć wpływ, wymienia się: hiperurykemię, nadwagę lub otyłość, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, przewlekłą chorobę nerek, choroby układu sercowo-naczyniowego, spożywanie pokarmów z dużą zawartością puryn, napojów alkoholowych bogatych w puryny oraz przyjmowanie określonych leków. 
Ogromne znaczenie dla przebiegu choroby mają zmiany trybu życia i diety wpływające na wielkość ogólnoustrojowej puli puryn. Podstawą postępowania jest edukacja chorego i konkretne wskazania modyfikacji stylu życia, z zaleceniem redukcji masy ciała, odpowiedniej diety oraz zmniejszenia ilości spożywanego alkoholu. 
 

Najważniejsze zalecenia dla chorych na DM:

  • Redukcja masy ciała i odpowiednia aktywność fizyczna.
  • Uwaga: osoby chore na DM nie powinny stosować diet opartych na tzw. głodówce, gdyż powodują one zwiększenie liczby ciał ketonowych, co może być przyczyną napadu DM.
  • Ograniczenie spożycia puryn do < 200 mg/dobę poprzez unikanie produktów bogatopurynowych (owoców morza, sardynek, podrobów, a także mięsa i dziczyzny).
  • Ograniczenie spożycia całkowitego białka.
  • Uwaga: preferowanym źródłem białka są warzywa. 
  • Regularne spożywanie odtłuszczonego mleka i/lub niskotłuszczowych jogurtów (niskotłuszczowe produkty nabiałowe działają ochronnie).
  • Ograniczenie spożycia alkoholu, unikanie piwa (piwo zawiera puryny).
  • Uwaga: umiarkowane spożywanie wina nie zwiększa istotnie ryzyka rozwoju DM.
  • Ograniczenie spożycia słodkich napojów zawierających fruktozę. 
  • Uwaga: fruktoza zwiększa rozpad nukleotydów purynowych, które są substratem dla produkcji kwasu moczowego.
  • Spożywanie wiśni i ich przetworów jako produktów mogących istotnie obniżyć stężenie kwasu moczowego dzięki zawartych w nich antocyjanach i hydroksycynamonianie. 
  • Unikanie jedzenia bezpośrednio przed snem (wskazane jest spożycie ostatniego posiłku na 3 godziny przed spoczynkiem).
     

Podsumowanie: 

Należy zwrócić uwagę, że przestrzeganie diety zmniejsza stężenie kwasu moczowego w surowicy o 10–15%. Istotnymi elementami postępowania są także właściwe leczenie chorób współistniejących, zwłaszcza: nadciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych, hiperglikemii, otyłości, oraz zaprzestanie palenia. Proces terapeutyczny w przebiegu DM obejmuje leczenie ostrego napadu DM, a następnie uzyskanie i utrzymanie docelowego niskiego stężenia kwasu moczowego, co zapobiega nawrotom ostrego zapalenia stawów i tworzeniu złogów MSU. Skuteczne leczenie DM wymaga równoczesnego, kompleksowego postępowania niefarmakologicznego i farmakologicznego, na które składają się: edukacja pacjenta, zindywidualizowana modyfikacja stylu życia oraz właściwe stosowanie ULT (Urate-Lowering Treatment) w celu utrzymania stałego stężenia kwasu moczowego poniżej progu rozpuszczalności. Ostry napad DM jest niezwykle bolesny, dlatego podstawowym celem leczenia
jest szybkie opanowanie gwałtownych objawów. Lekami pierwszego wyboru w leczeniu zapalenia, bólu w napadzie dny są: niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ ) zaś w ostrej fazie dny moczanowej rekomendowany jest wybiórczy inhibitor cyklooksygenazy typu 2. 
 

Piśmiennictwo:

  1. Choi HK, Atkinson K, Karlson EW i wsp. Alcohol intake and risk of incident gout in men: a prospective study. Lancet 2004; 363: 1277-81.
  2. Choi HK, Atkinson K, Karlson EW i wsp. Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. N Engl J Med 2004; 350: 1093-103.
  3. Neogi T, Jansen TL, Dalbeth N i wsp. 2015 Gout Classification Criteria. ACR/EULAR Collaborative Initiative. Arthritis Rheum 2015; 67: 2557-68.
  4. Neogi T, Jansen TL, Dalbeth N i wsp. 2015 Gout classification criteria: an American College of Rheumatology/European League Against Rheumatism collaborative initiative. Ann Rheum Dis 2015; 74: 1789-98.
  5. Zhang W, Doherty M, Bardin T i wsp. EULAR evidence based recommendations for gout. Part II: Management. Report of a task force of the EULAR Standing Committee for International Clinical Studies Including Therapeutics (ESCISIT). Ann Rheum Dis 2006; 65: 1312-24.
  6. Zhang Y, Neogi T, Chen C i wsp. Cherry consumption and decreased risk of recurrent gout attacks. Arthritis Rheum 2012; 64: 4004-11.

Przeczytaj także

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Zgadzam się na analizę i profilowanie moich danych osobowych znajdujących się w plikach cookies na potrzeby marketingu bezpośredniego. Więcej informacji tutaj.