Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa a antykoncepcja hormonalna

Zentiva_zdjecie_zylna_choroba_zakrzepowa.png

Dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna, niezależnie od drogi podania, zwiększa ryzyko wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, w tym zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej.

Ryzyko to nie jest wysokie – szacuje się je na mniej niż 5–12 przypadków na 10 000 kobiet w trakcie rocznego stosowania antykoncepcji hormonalnej. Należy jednak poinformować o nim wszystkie pacjentki chcące wybrać właśnie tę metodę zabezpieczenia przed ciążą.


Przy doborze metody antykoncepcji niezwykle ważna jest ocena występowania u każdej pacjentki indywidualnie ewentualnych dodatkowych czynników ryzyka rozwoju zakrzepicy, które stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do rozpoczęcia stosowania dwuskładnikowej antykoncepcji hormonalnej.

Przyczyną zwiększonej częstości występowania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w populacji kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną są wywołane przez nią zmiany w układzie krzepnięcia. Wydaje się, że to właśnie składnik estrogenny w największym stopniu odpowiada za wywołanie stanu prozakrzepowego poprzez zwiększenie stężenia II, VII, VIII i X czynników krzepnięcia oraz fibrynogenu i zmniejszenie stężenia antytrombiny. Ponadto prowadzi do wzmożenia zdolności agregacji płytek krwi i wzrostu stężenia witaminy K.

Uważa się, że stopień zwiększenia ryzyka wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej zależy od dawki składnika estrogennego, a także od rodzaju składnika gestagennego. Składnik gestagenny może modulować ryzyko prozakrzepowe. W badaniach zaobserwowano, że ryzyko wystąpienia epizodów zatorowo-zakrzepowych w populacji kobiet stosujących dwuskładnikową antykoncepcję zawierającą noretysteron, lewonorgestrel lub norgestymat wzrasta 2–3-krotnie, w przypadku preparatów zawierających dezogestrel, gestoden, drospirenon lub octan cyproteronu ryzyko to jest zwiększone 6-krotnie. Warto jednak pamiętać, że ryzyko wystąpienia zakrzepicy w czasie prawidłowej ciąży zwiększa się 4–5 razy, a w okresie połogu nawet do 20 razy – oznacza to, że przeciętne ryzyko wystąpienia zakrzepicy w trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej jest zbliżone do występującego w okresie ciąży (przy założeniu braku innych czynników ryzyka).

Prawdopodobieństwo wystąpienia zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej jest największe przez pierwsze 4 miesiące po rozpoczęciu stosowania antykoncepcji hormonalnej lub po ponownym jej przyjmowaniu po co najmniej miesięcznej przerwie. Następnie ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych spada w kolejnym roku regularnego przyjmowania hormonów i pozostaje na stałym poziomie w dalszym okresie.

Należy podkreślić, że ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowych istnieje nie tylko w przypadku stosowania dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych, lecz także w przypadków plastrów czy krążków dopochwowych. W badaniach nie zaobserwowano zwiększenia ryzyka rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w przypadku stosowania wewnątrzmacicznych systemów uwalniających lewonorgestrel (wewnątrzmaciczna hormonalna wkładka antykoncepcyjna). 

 

Piśmiennictwo

  1. Ageno W, Squizzato A, Garcia D, Imberti D. Epidemiology and risk factors of venous thromboembolism. Semin Thromb Hemost 2006; 32: 651-8.
  2. Dragoman MV, Tepper NK, Fu R, Curtis KM, Chou R, Gaffield ME. A systematic review and meta-analysis of venous thrombosis risk among users of combined oral contraception. Int J Gynaecol Obstet 2018; 141: 287-94.
  3. Jick H, Jick SS, Gurewich V i wsp. Risk of idiopathic cardiovascular death and nonfatal venous thromboembolism in women using oral contraceptives with differing progestagen components. Lancet 1995; 346: 1589-93.
  4. Tchaikovski SN, Rosing J. Mechanisms of estrogen-induced venous thromboembolism. Thromb. Res 2010; 126: 5-11.
  5. Weill A, Dalichampt M, Raguideau F i wsp. Low dose oestrogen combined oral contraception and risk of pulmonary embolism, stroke, and myocardial infarction in five million French women: cohort study. BMJ 2016; 353: i2002.

Przeczytaj także

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Zgadzam się na analizę i profilowanie moich danych osobowych znajdujących się w plikach cookies na potrzeby marketingu bezpośredniego. Więcej informacji tutaj.